Ceramika, zgodnie z oczekiwaniami, stanowi najliczniejszą kategorię znalezisk na tym stanowisku. W trakcie projektu zespół pięciu specjalistów i dwóch studentów przeanalizował około 40 000 fragmentów ceramiki o łącznej wadze około 1,8 tony. Analiza obejmowała tradycyjne oceny chronotypologiczne, ilościowe i petrograficzne.

Najwcześniejsze warstwy na stanowisku reprezentowane są głównie przez wyroby ręcznie robione, które ze względu na długi okres użytkowania trudno jest dokładnie datować. Na szczęście wyniki badań radiowęglowych sugerują, że osadnictwo mogło rozpocząć się w Musti już w IV wieku p.n.e. (a nawet w VI wieku p.n.e.). W późniejszym okresie w danych widoczne są dwa odrębne horyzonty czasowe: pierwszy obejmujący okres od I wieku p.n.e. do początku II wieku n.e., a drugi, odpowiadający głównej fazie funkcjonowania większości rzymskich zabytków publicznych miasta, datowany na połowę II do początku III wieku n.e.

W większości wykopów materiały z IV do VI wieku n.e. są najliczniejsze, co dobrze wpisuje się w wzorce obserwowane na terenach przyległych do miasta. Jednak ten okres osadnictwa wiąże się przede wszystkim z wtórnymi osadami, takimi jak doły na śmieci i nieizolowane warstwy użytkowe będące wynikiem codziennych czynności i działań produkcyjnych. Ceramika z późnego antyku w dużej mierze odpowiada regionalnemu profilowi kultury materialnej doliny Medjerda, wykazując ograniczone powiązania z wpływami nadmorskimi.

Osadnictwo na tym terenie trwało nieprzerwanie aż do wczesnego okresu islamskiego. Szczególnie istotne jest ustalenie, że wydaje się ono być obecne w VIII wieku, okresie często pomijanym w regionalnych raportach archeologicznych. Obecność wczesnych wyrobów szkliwionych i tzw. ‘cream ware’ sugeruje ciągłość osadnictwa także w okresie aglabidzkim i prawdopodobnie we wczesnym okresie fatymidzkim. W tej fazie, wraz z pojawieniem się działalności rolniczo-pasterskiej na obszarach niegdyś zajmowanych przez struktury późnoantyczne, Musti wydaje się przejść transformację z centrum miejskiego do osady o charakterze bardziej wiejskim. Miejsce wydaje się być opuszczone po XII wieku, co różni je od historii osadniczej obserwowanej w sąsiednim mieście Dougga.

Badania ceramologiczne w wiejskim zapleczu Musti

Ceramika zebrana podczas badań prospekcyjnych pozostaje głównym źródłem informacji służącym do oceny dynamiki ewolucji osadnictwa. Jednak na naszą analizę znaczący wpływ ma nierównomierny poziom wiedzy na temat poszczególnych okresów.

Okres przedrzymskiej okupacji regionu jest słabo udokumentowany w materiałach powierzchniowych, z zaledwie kilkoma pojedynczymi fragmentami amfor punickich datowanych na połowę II–III wieku p.n.e. Od II wieku n.e. liczba identyfikowalnych fragmentów ceramiki staje się coraz większa. Aktywność osadnicza wydaje się osiągać szczyt między V a VI wiekiem, o czym świadczy obfitość lokalnych i regionalnych wariantów afrykańskiej terra sigillata D. Warto zauważyć, że około 40% stanowisk, na których znaleziono ceramikę z okresu po IV wieku, można interpretować jako stanowiska jednookresowe, których zasiedlenie ograniczało się do IV–VI/początku VII wieku.

Gęstość zaludnienia zaczęła spadać w VII wieku, chociaż wiele obszarów wiejskich prawdopodobnie nadal było zamieszkałych, choć na mniejszą skalę. Proces opuszczania osad gwałtownie przyspieszył w drugiej połowie wieku, na co wskazuje znaczny spadek liczby aktywnych osad. W VIII wieku mikroregion wydaje się być prawie całkowicie opuszczony, jednak wrażenie to wynika prawdopodobnie z braku wskaźników chronologicznych, które ograniczają naszą zdolność do zdefiniowania tego okresu na podstawie ceramiki. Warto zauważyć, że fazy osadnictwa z VIII wieku udało się zidentyfikować w kontekście miejskim Musti.

Wraz z pojawieniem się dobrze datowanych wyrobów szkliwionych można zaobserwować odrodzenie osadnictwa, które rozpoczęło się w połowie IX wieku i trwało do końca XI wieku, a w niektórych przypadkach nawet do XII lub XIII wieku. Co ważne, około połowa stanowisk wykazujących osadnictwo Aghlabidów i/lub Fatymidów nie wykazuje śladów wcześniejszego zamieszkania.